THẦY GIÁO CHU VĂN AN

(PLVN) -Trong suốt cuộc đời, thầy phố chu văn an đã đào tạo được không ít học trò, vào đó có nhiều người đỗ đại khoa có tác dụng quan phệ trong triều và có rất nhiều cống hiến mang đến đất nước. Tuy nhiên, ông còn có một fan học trò rất nhất là thủy thần vì kính trọng tài năng, nhân cách của thầy cơ mà hóa thành tín đồ lên hạ giới để xin theo học.

Bạn đang xem: Thầy giáo chu văn an


*
Tượng đường chu văn an thờ tại Văn Miếu.

Người học trò đặc trưng của thầy Chu Văn An

Theo thần tích trên đình làng mạc Thanh Liệt (làng Quang), quê nhà của đường chu văn an và cũng là vị trí thờ ông làm thành hoàng, thì Chu Văn An sinh năm Nhâm Thìn (1292), mất năm Canh Tuất (1370). Ông bạn thôn Văn, xóm Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (nay là thôn Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội).

Chu Văn An là một nhà giáo, một y sĩ và cũng là một trong những đại quan công ty Trần, được phong tước Văn Trinh Công cần đời sau quen gọi ông là Chu Văn An. Các sử sách cũ như Đại Việt Sử ký kết Toàn thư, kế hoạch triều Hiến chương loại chí, Việt sử Thông giám cương cứng mục,… gần như nhất trí mệnh danh Chu Văn An ngay lập tức từ khi còn trẻ tuổi đã gồm tính cứng cỏi, cương nghị, bền duy trì tiết tháo, sửa mình trong sạch, không mong lợi lộc, chỉ ở trong nhà đọc sách.

Sau khi thi đậu Thái học tập sinh, vốn là người chính trực nên phố chu văn an không ra làm cho quan, chỉ ở nhà mở trường dạy dỗ học sinh sống làng Huỳnh Cung, bên đó sông Tô lịch (nay là làng Huỳnh Cung, buôn bản Tam Hiệp, thị xã Thanh Trì, Hà Nội). Học tập trò theo học ông siêu đông.

Theo Đại Việt Sử ký toàn thư, phố chu văn an vốn học tập vấn tinh thông, khét tiếng gần xa, cần “học trò đầy cửa, thông thường sẽ có kẻ đỗ đại khoa”. Quả vậy, trong số môn đệ của ông có tương đối nhiều người thành đạt, thi đỗ ra có tác dụng quan to lớn trong triều đình như Phạm Sư Mạnh, Lê Bá Quát,… mặc dù nhiên, khi về viếng thăm thầy, kể cả những bậc đại khoa vẫn đề xuất giữ lễ, được thầy rỉ tai ít lời thì hết sức lấy có tác dụng mừng.

Có các học trò cũ ko tốt, ông thẳng thắn la rầy trách, thậm chí quát mắng cấm đoán gặp. Tính nghiêm nghị, tư cách thanh cao và học vấn sâu rộng làm cho tiếng tăm phố chu văn an ngày càng lan xa. Thậm chí, vua trần Minh Tông còn đích thân mời ông ra có tác dụng chức bốn nghiệp văn miếu và dạy cho Thái tử học.

Ông dấn lời, sự kiện ấy làm cho Tư vật Trần Nguyên Đán, một bên thơ danh tiếng thời Trần đề nghị thốt lên rằng: “Học hải hồi lan, tục tái thuần/ Thượng tường đánh đẩu đắc từ bỏ nhân”, nghĩa là: “Bể học tập xoay triều sóng, phong tục trở về thuần hậu/ Trường mập trong nước được thầy dạy dỗ như Bắc đẩu Thái sơn”. Không đa số thế, bạn đời còn tôn xưng ông là “Vạn nỗ lực sư biểu”, tức thị “người thầy của muôn đời”.

Đức độ với uy tín của ông như vậy, khiến cho học trò cho theo học càng ngày càng nhiều, trong số đó có một người học trò cực kỳ đặc biệt.

Theo sự tích lưu tại Xá Càn từ, vị trí thờ bạn học trò thủy thần của Chu Văn An, tương truyền vào thời chu văn an dạy học ở xóm Huỳnh Cung, tất cả một quý ông trai trẻ, bề ngoài tuấn tú lên xin học. Bạn học trò ấy khiêm tốn nói tới thân phận của mình, thầy đường chu văn an nghe xong bảo rằng đã hiếu học tập thì bất kỳ ai cũng học được, miễn là chịu khó.

Tuy nhiên, các bạn đồng môn lại thấy tín đồ học trò này từ đầm Lân Đàm đi mang lại trường và đã thưa cùng với thầy Chu, dẫu vậy thầy không nói gì. Một hôm thấy được trên chỏm đầu của người học trò tất cả cánh bèo tấm, thầy chu văn an biết đó là bé vua Thủy Tề lên học.

Biết vậy cơ mà thầy phố chu văn an vẫn bảo ban hết mực ân cần, lại được người học trò siêng chỉ, nên ngày qua ngày chữ của thầy, lời thầy giảng cứ thấm đậm đà vào chổ chính giữa trí người học trò ấy.

Gặp năm trời làm đại hạn kéo dài, đồng ruộng thô nẻ, lúa ngày hạ cháy, dân chúng lo lắng. Hôm ấy, sau buổi học, thầy đường chu văn an hỏi học viên ai tất cả cách gì giúp dân thừa qua thiên tai tự khắc nghiệt. Trước lời khẩn thiết của thầy, fan học trò thủy thần thưa cùng với thầy: “Con biết là trái lệnh thiên tào thì sẽ ảnh hưởng trừng phát nhưng con xin làm để giúp dân chống hạn, cứu vãn lúa”.

Sau đó thủy thần mang hai nghiên mực đen, một nghiên mực đỏ và cây bút lông, đem ra thân sân, mài mực đầy nghiên, rồi ngửa mặt lên chầu trời đọc chú, cầm cây viết mực, vẩy lên trời. Tức thì lập tức, mực đỏ vung thăng thiên thành sấm chớp ầm ầm, mực đen vung lên chầu trời thì mây đen kéo đến, mưa rơi tầm tã, nước đen như mực. Các cánh đồng khô cằn đa số được uống no nước, lúa mọi vùng được cứu sống.

Truyền thuyết đề cập rằng, sau khoản thời gian làm mưa, mực rơi xuống Ðầm Vĩnh Quỳnh biến thành Ðầm Mực, còn bút rơi xuống buôn bản Tó (Tả Thanh Oai), nơi về sau phát tích cái họ Ngô Gia Văn Phái lừng danh khoa cử, có khá nhiều người đỗ tiến sỹ như Ngô Thì Sỹ, Ngô Thì Nhậm, Ngô Điền…


*
Miếu dở người (Xá Càn từ) – nơi thờ thủy thần.

Xem thêm:


Nhưng vị trái lệnh thiên đình, học tập trò thủy thần đã bị sấm sét bên Trời đánh chết. Xác con vua Thủy hiện tại nguyên hình là một con thuồng luồng nổi lên trôi về phía mong Bươu. Khu vực hóa của bạn học trò thủy thần được tư thục miếu thờ, call là miếu Gàn, tên chữ là Xá Càn từ tức thị trừ nạn hạn hán.


Cũng nhằm tỏ lòng lưu giữ công ơn của thủy thần, quần chúng. # bảy làng quanh vùng đã tôn thủy thần có tác dụng thành hoàng, lập thường thờ. Đó là các làng bằng Liệt, Tứ Kỳ, Pháp Vân, Linh Đường, Đại Từ, Tựu Liệt và Lê Xá. Trải qua thời gian, các triều đại phong kiến phần lớn vô thuộc tôn kính và sắc phong học trò thủy thần là Bảo Ninh Vương.

Theo giáo sư sử học nai lưng Quốc Vượng, huyền tích này “lần thứ nhất được phụ chép thêm trong Lĩnh phái nam Chích Quái, nghĩa là sau khoản thời gian thầy Chu mất (1370) khá lâu”.

Trong tập truyện Lĩnh phái nam Chích quỷ quái được chế tác vào cầm cố kỷ XV, câu chuyện về người học trò thủy thần được đặt trong truyện “Vị thần ngơi nghỉ chằm lân Đàm”, mà tác giả chép thêm vào phần phụ lục. Chuyện kể rằng: “Thần lấn Đàm chính là thần rồng. Xưa thần hay hóa thành fan để kiếm tìm thấy học đạo. Thầy học tập (có vị trí nêu rõ thầy học tập ở đó là Chu Văn An, bậc đại nho thời Trần) lấy làm lạ bèn tìm chỗ ở của thần, thấy thần náu trong chằm (đầm). Thầy học thường tra hỏi, thần bèn nói thực rằng: “Năm ni trên thiên đình dứt việc làm cho mưa”.

Thầy học núm nài thần tạo ra sự mưa. Thần bất đắc dĩ cần nghe lời. Sau trong chằm bao gồm biến động, thầy học tập tới chằm thấy thần hút nước vào nghiên xịt thành mưa mực để trừ hạn hán. Thượng đế mang đến là câu hỏi đã tiết lộ (thiên cơ) bèn bắt tội thần. Thây thần nổi làm việc trên chằm, thầy học thu về án táng, nhân viết tên chằm là Long Đàm, sau thay đổi Lân Đàm”.

Tục cúng Thủy thần hay phương thuật ước mưa của người việt nam cổ?

Từ địa điểm Miếu gàn hay Xá Càn tự (nơi thờ người học trò thủy thần), một số nhà nghiên cứu lịch sử hào hùng - văn hóa truyền thống đã tra cứu thấy được vết tích của phong tục thờ Thần cá giỏi Thủy thần của người việt cổ chứa đựng đằng sau câu chuyện huyền hoặc về thầy đường chu văn an và nhỏ vua Thủy Tề.

Về địa điểm miếu Gàn, dân gian thường truyền nhau rằng gọi là miếu Gàn vị hai ông này gàn dở, dám có tác dụng một vấn đề trái lệnh thiên đình. Tuy vậy theo nhà dân tộc bản địa học Từ đưa ra và gs sử học nai lưng Quốc Vượng, trường hợp tiếp cận từ khía cạnh ngữ âm học kế hoạch sử, thì đã bao gồm sự gửi hóa âm “K” thành “G” (Càn thành Gàn).

Càn tuyệt Xá càn là cội từ Mã Lai cổ, có nghĩa là Cá. Địa danh càn – cờn có tương đối nhiều ở miền ven sông – đại dương nước ta, trường đoản cú Hưng lặng (phố Hiến cũ gồm miếu Gàn, cửa Gàn), đến Nam Định – ninh bình (Càn Hải, sông Càn…) mang đến suốt dọc ven biển khu vực miền trung (cửa Cờn làm việc Diễn Châu, Nghệ An…).

Tuy ở chỗ nào đó, miếu Càn – Cờn đã chuyển thờ bà Dương hậu tuyệt Triệu phi đơn vị Tống và các cô “công chúa”, đâm đầu xuống biển, sau cuộc tiêu vong của nhà Tống cùng xác trôi về mang đến đâu, dân vớt lên chôn với lập miếu thờ mang lại đấy, song nhà dân tộc học – lịch sử đã hoàn toàn có thể suy đoán ra bài toán thờ Thần cá hay Thủy thần. Tuy nhiên, tất cả giải thuyết lại mang lại rằng, thủy thần có nguồn gốc thuồng luồng tốt rồng đều cho thấy lớp văn hoá nhanh nhất có thể của vùng này, chắc chắn là có tương quan đến tục bái rắn.

Sau lần điền dã dân tộc học năm 1969, giáo sư trần Quốc Vượng “thực sự bất ngờ yếu tố Mã Lai cổ của nền văn hóa truyền thống – trọng tâm linh Việt cổ lại vào sâu đồng bằng phía bắc đến tận cùng sông đánh – bởi Liệt. Rồi, vì ở cầm cố kỷ XIV tại đây có trường học tập của thầy Chu nổi tiếng mà dân gian sẽ xúc cảm, với sức tưởng tượng kỳ vĩ sáng tạo cho câu chuyện con vua Thủy và Đầm Rồng hiện nay thành người lên theo học”.

Giáo sư trằn Quốc Vượng còn nhận thấy trong huyền tích đó giữ lại tàn tích một phương thuật của người việt cổ. Đó là phương thuật cầu mưa của những vị pháp môn sư của cư dân trồng lúa nước: nghi lễ vẩy nước thăng thiên mô phỏng mưa để nước mưa trời theo đó cảm ứng người trời mà lại rơi xuống cứu giúp hạn đến dân.

Theo ông, tại đây mô-típ ước mưa đã được sửa đổi song chút: cành phan rẩy nước được thay bằng ngọn cây bút lông, chén ăn cơm nước được thay bằng nghiên mực của thầy Chu Văn An. Cây bút lông được tung lên trời và rơi xuống địa vực làng mạc Tó. Nhưng theo dân gian giải thích, bởi vì vậy mà làng Tó “phát” về văn học với loại họ Ngô Gia Văn Phái.

Tuy nhiên, nhìn từ khía cạnh khoa học, mô-típ này suốt hiện tại khá muộn bởi văn phái này mới phát đạt ở nỗ lực kỷ XVIII. Tiếp kia trường hợp nghiên mực rơi xuống và biến thành Đầm Mực tương tự như vậy. Thực chất theo công nghệ duy lý thì Đầm Mực, ni là ruộng trũng, là vệt tích cũ của chiếc Tô Thủy và bên dưới đầy than bùn, công dụng hiệu ứng rừng váy lầy bị vùi lấp, vì vậy mà nước black như trộn mực!

Có ý kiến cho rằng, thời đường chu văn an còn sống, vào cuối thời Trần, nho giáo trỗi dậy bạo gan mẽ, để gần một cụ kỷ sau thay đổi Quốc giáo bên dưới triều vua Lê Thánh Tông trị vì chưng (1460 - 1497). Mọi nhà Nho cầm cố quyền dưới thời vua Lê sẽ sửa lại thần phả mọi cả nước, trong số đó truyền thuyết về vị thủy thần ở hồ nước Linh Đàm được trí tuệ sáng tạo thành câu chuyện về hiếu lễ với đậm màu sắc Nho giáo.

Tuy nhiên, dù mẩu chuyện giữa thầy đường chu văn an và fan học trò thủy thần có là thực, tốt là thành phầm của trí tưởng tượng dân gian đi chăng nữa, thì vẫn hiển hiện nay ở đó ý thức thương dân, yêu thương nước của bạn được tôn vinh là “thầy của muôn đời” – Chu Văn An, nhân giải pháp ấy làm cho quỷ thần nào thì cũng phải cảm hóa.